Są książki, które się czyta, i są takie, które się ogląda – powoli, uważnie, niemal w ciszy. „Zatrzymane w czasie. Drewniane miasteczka” Zofii Życzyńskiej-Bajek i Mariusza Bajka jest pomiędzy tymi kategoriami. To próba ocalenia świata, który znika na naszych oczach i pozycja którą tym razem polecamy w cyklu „O regionie prawie wszystko”.

Autorzy zabierają czytelnika w podróż do małych polskich miasteczek, gdzie przez wieki drewno było podstawowym budulcem przestrzeni, codzienności i tożsamości. Rynki z podcieniami, zwarte pierzeje domów ustawionych szczytem do ulicy, drewniane elewacje, w których łączyły się funkcje handlowe, mieszkalne i społeczne – wszystko to tworzyło krajobraz odmienny od wsi, a jednocześnie daleki od wielkomiejskiej monumentalności. Krajobraz wyjątkowy, lokalny, a zarazem bez odpowiedników w Europie Zachodniej.

Wstęp do albumu jasno pokazuje, jak ogromne znaczenie miała ta architektura dla polskiego dziedzictwa kulturowego. Drewniane miasteczka były żywymi organizmami – podatnymi na ogień, czas i wojenne zniszczenia, ale też na współczesne przebudowy i zapomnienie. W przeciwieństwie do drewnianej architektury wiejskiej czy sakralnej, rzadko doczekały się ochrony, dokumentacji i należnej uwagi. Tym większą wartość ma ten album.

Sercem książki są reprodukcje rysunków ołówkiem autorstwa Mariusza Bajka. Precyzyjne, spokojne, pozbawione efektowności – przypominają raczej zapis pamięci niż artystyczną demonstrację. Każdy rysunek działa jak zatrzymany kadr: pozwala dostrzec detal elewacji, rytm podcieni, proporcje rynku. To obrazy, które nie tylko pokazują, jak wyglądały drewniane miasteczka, ale także jak mogły być postrzegane – z uważnością i szacunkiem.

Teksty Zofii Życzyńskiej-Bajek dopełniają warstwę wizualną, nadając jej kontekst historyczny i kulturowy. Razem tworzą opowieść o świecie, który był codziennością, a dziś staje się archiwum. Album nie epatuje nostalgią, ale subtelnie uświadamia, że bez takich prób utrwalenia wiele z tych miejsc zniknie bez śladu – nie tylko z krajobrazu, lecz także ze zbiorowej pamięci.

Publikacja dostępna jest w naszych placówkach filialnych 1, 2, 3 oraz Czytelni i Wypożyczalni Biblioteki Głównej: https://tiny.pl/mfvv_b274